Evropska unija i Indija postigle su historijski sporazum o slobodnoj trgovini (FTA), čime su dodatno povezale dvije najveće demokratije svijeta u trenutku kada globalnu trgovinu sve više oblikuju geopolitičke tenzije.
Sporazum obuhvata gotovo dvije milijarde ljudi i skoro četvrtinu ukupne svjetske ekonomske proizvodnje, te predstavlja najveći bilateralni trgovinski dogovor koji je ikada potpisala bilo koja od strana.
„EU i Indija danas su ispisale historiju, produbljujući partnerstvo između najvećih demokratija svijeta. Stvorili smo zonu slobodne trgovine od dvije milijarde ljudi, a obje strane će ekonomski profitirati“, izjavila je predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen, dodavši da saradnja zasnovana na pravilima i dalje donosi izuzetne rezultate.
Masovno smanjenje carina u središtu sporazuma
Srce sporazuma čini sveobuhvatno smanjenje carina.
Indija će ukloniti ili smanjiti carine na 96,6% izvoza robe iz EU, dok će Evropska unija liberalizirati 99,5% carinskih linija za robu koja dolazi iz Indije, u periodu od sedam godina.
Evropska komisija procjenjuje da će evropski izvoznici godišnje uštedjeti do 4 milijarde eura na carinama, što će omogućiti nova ulaganja, veće plate i niže cijene za potrošače.
Evropski komesar za trgovinu Maroš Šefčovič istakao je da sporazum dokazuje kako je „win-win trgovina stvarna“, naglasivši da je prioritet da kompanije što brže osjete konkretne koristi.
Šta Evropa dobija najvećim FTA u historiji?
Indija ima prosječne industrijske carine veće od 16%, među najvišima u svijetu, što je godinama predstavljalo ozbiljnu prepreku za evropske kompanije.
U 2024. godini, izvoz EU u Indiju iznosio je oko 75 milijardi eura, od čega 48,8 milijardi otpada na robu, a 26 milijardi na usluge.
Najvažnije kategorije izvoza uključuju:
- Mašine i električna oprema – 16,3 milijarde eura (carine do 44%, koje će biti gotovo u potpunosti ukinute)
- Avioni i svemirska oprema – 6,4 milijarde eura (carine do 11% padaju na nulu)
- Hemijski proizvodi – 3,2 milijarde eura (carine do 22% se ukidaju odmah po stupanju sporazuma na snagu)
- Farmaceutski proizvodi – 1,1 milijarda eura (potpuna liberalizacija u roku od 5 do 7 godina)
Posebno značajan iskorak ostvaren je u automobilskoj industriji. Indijske carine na vozila padaju sa 110% na samo 10%, uz kvote, dok će dijelovi za automobile s vremenom postati potpuno oslobođeni carina.
Proboj evropskih poljoprivrednih proizvoda na indijsko tržište
Poljoprivreda je dugo bila najosjetljivije pitanje u pregovorima. Trenutno indijske carine na poljoprivredno-prehrambene proizvode u prosjeku iznose 36%, a u nekim slučajevima dostižu i 150%.
Zbog toga je izvoz EU u ovom sektoru u 2024. godini iznosio svega 1,3 milijarde eura, odnosno samo 0,6% ukupne agri-trgovine EU.
Novi sporazum otvara vrata evropskim proizvodima visoke vrijednosti, poput maslinovog ulja, vina i konditorskih proizvoda, prema brzorastućem indijskom srednjem sloju.
Šta EU uvozi iz Indije?
Evropska unija je u 2024. godini uvezla 89,8 milijardi eura robe iz Indije.
Najveće uvozne kategorije bile su:
- Električne mašine i oprema – 13,4 milijarde €
- Organske hemikalije – 11,9 milijardi €
- Mašine i mehanički uređaji – 8,6 milijardi €
- Željezo i čelik – 6,2 milijarde €
- Farmaceutski proizvodi – 4,7 milijardi €
Usluge i mala preduzeća: Najambiciozniji korak Indije do sada
Osim robe, sporazum donosi najveću liberalizaciju usluga koju je Indija ikada prihvatila, nadmašujući čak i dogovore s Ujedinjenim Kraljevstvom i Australijom.
Evropske kompanije dobit će predvidiviji pristup sektorima poput finansijskih usluga, pomorskog transporta i profesionalnih djelatnosti, uz jasnija pravila o licencama i upravljačkim strukturama.
Za mala i srednja preduzeća (SME) uvedeno je posebno poglavlje, s ciljem da se uklone prepreke koje su ih ranije sprječavale da iskoriste trgovinske sporazume. Biće uspostavljene kontakt-tačke i zajednička digitalna platforma s informacijama o carinama i procedurama.
Šta slijedi?
Sporazum sada ulazi u fazu pravne revizije i prevođenja na sve službene jezike EU, nakon čega slijedi odobrenje u Evropskom parlamentu i Vijeću EU, kao i ratifikacija u Indiji.
Primjena će se odvijati postepeno, u periodu do deset godina.
Za Evropsku uniju, ovaj sporazum predstavlja više od trgovine – on je strateška investicija u ekonomsku otpornost, u saradnji s partnerom čija ekonomija raste više od 6% godišnje i ima 1,45 milijardi stanovnika.
Evropska komisija očekuje da će izvoz EU u Indiju biti udvostručen do 2032. godine, uz značajan rast zaposlenosti u industriji, poljoprivredi i uslugama.
